PAAZ | empowerment, emancipatie, mondig maken

Het vragen naar problemen en symptomen, dat hoort er bij die eerste dagen. 
In het begin willen veel mensen hun verhaal kwijt. Velen willen echter even 'gerust gelaten worden' of 'op verhaal komen (hoe het precies zit weten ze niet altijd, of verdringen ze)'. 

Opmonterend is dat vragen naar problemen niet als dat blijft gebeuren. Als hulpverlener moet je daar overheen leren stappen. 

Ik heb me daarom gewoon gemaakt om al van bij de opname te vragen naar
- wat jij (nu) belangrijk vindt. 
- wat er goed gaat.
- waar je steun ervaart.
- wat je doet in je vrije tijd.
- wat je ontspant.
- of je hulp nodig hebt bij oplossingen die je zelf al bedacht hebt.
- hoe je leven er na de opname er zal uitzien wanneer je daar bent.

In die aangegeven richting zoek ik dan mee voor mogelijkheden hier en daar buiten. Zo vind ik snel aansluiting, sneller dan wanneer ik aan kom zetten met mijn slimme recepten. 

Het bieden van hoop is belangrijk.
Het inzetten van hoop en humor (een zekere 'lichtheid' t.o.v. al het 'serieuze' dat nu gaande is).

Uiteindelijk zit de cliënt zelf aan het stuur, jij rijdt een korte tijd mee.

Groeten van coach Clark Kent

PAAZ | Filmtherapie

Neem een film, en bel me in de morgen.
Kan film problemen oplossen ? Kan Hollywood helpen genezen ? 

Op het moment van hun opname op de PAAZ zijn patiënten vastgelopen in hun denken, voelen en doen. We willen samen met hen, en de mensen rondom hen, ontdekken hoe dit is kunnen gebeuren en wat er aan de situatie veranderd kan worden. 

Een regelmatige dag- en nachtstructuur, gesprekken, activiteiten en therapieën (medicijnen en creatieve) vormen de 'behandeling'. Eén therapievorm zal niet genezen, maar helpt natuurlijk wel.

Binnenkort bestaan we één jaar. En in dat jaar zijn er gericht heel wat vormen van behandeling toegevoegd. Drama- en filmtherapie zijn zonet gestart. 

Film kijken levert altijd gespreksstof op, ook gesprekjes van één zin zoals; "Schat, wat die daar deed dat zou ik jou nooit aandoen", "Zo 'n vader wil ik ooit worden", "Al lang niet meer zo gelachen (of lekker gehuild)" ..
Iedereen kent wel onvergetelijke films, of een film die een oogopener was (ahaa!).

Onze eerste sessie FT zit er op. Acht patiënten kwamen in hun anders 'vrije namiddag' op het aanbod af. 
Ze keken naar een recente film die ze misschien nooit zouden bekijken, we vroegen hen bij aanvang hun oordeel even uit te stellen en hem met ons te bespreken. 
Drie mensen kregen onverwacht visite en bij verbazend intense nabespreking waren we dus met vijf. De drie anderen verontschuldigden zich later, en zeiden volgende keer weer present te zijn. 

FT wordt nu gegeven in Turnhout en Antwerpen. 

Het idee bestond al van bij de aanvang van de PAAZ, doch zoals met alles moet het onderbouwd en gemotiveerd worden voordat een directie zijn 'go !' geeft. 
Voor zij die willen beginnen met filmtherapie geven we hier-onder wat mijn collega psychologe en ik schreven. Het eerste deel is exact onderzoek, het tweede onderzoek naar de effecten van FT. 

Wij brengen het nu in de praktijk, we wensen diegenen die willen volgen veel succes met een therapievorm die reeds vijftig jaar beschreven wordt .. en je interessant kunt geven met de laatste romantische komedies, actiefilms, enzovoorts.

Wie dit graag in tekstdocumenten ontvangt kan een bericht laten onder deze blog.

And Action !

PAAZ | Intervisie VS drama, de winnaarsdriehoek !

Aan bod in intervisie gisteren; wat interacties met psychisch zieke mensen soms met je doen als je even niet oplet voor drama. Te begrijpen via de dramadriehoek. Het ging over mensen met een persoonlijkheidsstoornis, zij creëren vaak drama om uiteenlopende redenen (angst, depressie, tegenzin, weerstand, tegenwerking, hun zin doen, hun zin krijgen, aandacht afleiden van problemen, de kick, .. )
Stephen Karpman publiceerde dit model in 1968 en won er een award mee. 

Zolang de aangenomen rollen terecht (feitelijk en echt) en gemeend (geen pose, geen manipulatie) zijn, is er geen probleem (geen drama). Mensen kunnen echt slachtoffer zijn, echt een redder in nood zijn en echt helpend zijn, echt nuttig dingen aan de kaak stellen. Ook dat kan slecht uitpakken, maar daar gaat het hier niet over ! 

Als een gesprek niet oké verloopt, jij je als hulpverlener ongemakkelijk (zelfs slecht) voelt of een rol krijgt die je niet wilt - een patiënt noemt je een 'bemoeial', 'een zeurkous' of 'de slechtste begeleider ooit' bijvoorbeeld - dan is de kans groot dat je in de dramadriehoek terecht gekomen bent. Kwetsende opmerkingen aan jouw adres als 'zo jong en dan al een burnout', 'jij bent de enige hier die nooit helpt', horen daar bij.

Psychiatrische patiënten hebben nogal eens de neiging om (bewust of onbewust) een rol te spelen (TA) en jouw een rol toe te bedelen. Rigide patronen komen echter ook (bewust of onbewust) voor bij gewone mensen. Onder stress heb ook ik de neiging om dingen op een bepaalde manier op te lossen (laten we eerlijk zijn).

De rollen hebben een vaste (rigide), negatieve dynamiek (manier van doen ten opzichte van anderen, ze brengen wat teweeg in interactie).

• Zo biedt de Redder graag veel en vooral ongevraagd hulp. Kom maar, laat mij het maar even doen.Hij neemt de verantwoordelijkheid van een ander over waardoor hij anderen afhankelijk maakt en zich zelf onmisbaar.
• Het Slachtoffer gedraagt zich hulpeloos, reageert het liefst vanuit onmacht. Ze moeten altijd mij hebben. Doet hij dat zielig genoeg dan voelt de Redder zich aangesproken. Roept hij irritatie op, dan wordt de Aanklager uitgedaagd.
• De Aanklager wijst om zijn eigen zwakte te verbergen, anderen graag op hun zwakke plekken. Jij snapt er echt niets van hè. Zij gaan zich schuldig voelen en zelf geeft ‘t hem geeft een gevoel van eigenwaarde.

• Voelt de Redder zich niet gewaardeerd, dan neemt hij de rol van Slachtoffer aan of van Aanklager. Nou zeg, ik wil alleen maar helpen hoor.
• Wil de Aanklager het goed maken, dan schuift hij op naar Redder of wordt zelf Slachtoffer.
• En als het Slachtoffer vindt dat hij niet goed geholpen is dan schiet hij in de rol van Aanklager. Ik dacht dat je me zou helpen, maar wat schiet ik hier nu mee op.

De rollen zijn dus inwisselbaar 

maar ook complementair, de een kan niet zonder de ander.

De Dramadriehoek is nooit constructief:

• kost energie
• heeft een herhalend patroon ‘daar gaan we weer’
• bestaat uit ongelijke rollen, de een voelt zich meer of minder dan de ander
• is een spel van transacties met bijbedoeling en verborgen boodschappen
• de uitkomst is voorspelbaar na afloop zit iedereen met het ‘bekende rotgevoel’

In dramadriehoek neemt niemand de verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag.

Je kunt op het drama ingaan, of (beter voor jou en helpend voor de ander!) er uit stappen via de alternatieve winnaarsdriehoek. Vooral door gezond te leren omgaan met conflicten (O jee, een levenslange reeks lessen! weet ik maar al te goed). Begin vragen te stellen, stel de rollen in vraag ..

Het is soms verdomd moeilijk! 
Daarom hebben veel teams TVO-vergaderingen. 
TVO staat voor tijd voor onszelf.
Ook debriefing na een incident (spanning of agressie) is zo een noodzakelijk teammoment. 

Blijf er vooral niet mee zitten.

Ikzelf debunk drama nogal eens met humor, andere collega 's confronteren, anderen praten het uit. Het hangt van de omstandigheden en de vertrouwensband met de cliënt af.

Coach Marie Rietveld legt het hier zo goed uit dat uw coach Clark Kent de linken doorgeeft. Klik hier op dramadriehoek en winnaarsdriehoek en je vindt het mooier dan ik het in één twee drie kan uitschrijven. Dat spaart mij wat tijd om nog wat te schilderen in huis, boodschappen te doen en te genieten van mijn vrije dag. 

PAAZ Paazpuzzel | een lege dag op de PAAZ

Op zoek naar dingen om te doen met patiënten op de PAAZ, deed ik in de roman PAAZ van Myrthe Van Der Meer een vondst. 

Nee, eigenlijk las ik eerst het boek, en later schoot het me te binnen dat er een fantastisch idee in verborgen zat die we konden aanwenden. In maart hebben we het in actie omgezet.

Televisie snap ik al lang niet meer. Gesprekken met meer dan twee personen kan ik niet langer volgen en het lukt me niet om nog de benodigde concentratie om te lezen op te brengen.

.. Nu heb ik een puzzel en ik klamp me er uit alle macht aan vast.

Vraagstuk:
Bij ons hebben we een vaak een lege dag op de PAAZ. Het dagschema zit wel goed in elkaar, maar teamleden hebben verlof en dan zijn er leemtes. In een interview spreekt ook Myrthe Van Der Meer dat uit . 

Verpleegkundigen vangen die gaten (zo goed en zo kwaad mogelijk) op, maar ook zij zitten niet met tijd op overschot voor wandelingen, bezigheden, gesprekken, .. Hoe dan ook voor de patiënten is er dan niets te doen. Wat doen?

(P2BM:) Kan je ons vertellen hoe een gemiddelde dag op de PAAZ er voor jou uitzag?
(Myrthe:) Op de PAAZ is alles vastgelegd in Het Programma. Aangezien ik zo dwangmatig was als wat, alles om me maar weer een schijn van controle te geven, klampte ik me dan ook helemaal vast aan het programma: ontbijt, dagopening, psychomotore therapie (‘gym'), lunch, wandelen, creatieve- of activiteitentherapie, groepspsycho en natuurlijk eindeloos puzzelen met groepsgenoten omdat er altijd van alles uitviel en je dan ineens geconfronteerd werd met een lege dag op de PAAZ.

(Myrthe:) Aan de ene kant gaf het programma me dus vastigheid, aan de andere kant was het een bron van stress omdat er nooit iets van klopte. Elk programmaonderdeel was volgens de bijbehorende therapeut verplicht en absoluut noodzakelijk voor het herstel - maar als zij zelf op vakantie gingen, ziek werden of een dagje vrij namen viel het gewoon uit zonder vervanging. En dan zeggen ze dat ik gek ben?

Het idee uit dit boek dat me zo geholpen heeft, zit verborgen in de passages die gaan over puzzelen. Onderaan dit bericht voeg ik een goede passage toe.

We zochten een bezigheid die de verpleegkundige geen extra werk zou geven, maar toch betekenisvol is. 

Het werd de 'paazpuzzel'.

Onze allereerste paazpuzzel !

Wij - patiënten en personeel - leggen samen één puzzel waar we aan werken wanneer we willen of kunnen. 

De puzzel ligt uitnodigend op een tafel, gans de PAAZ probeert hem te leggen.

Enkele 'interessante' puzzels aankopen\krijgen - en een plek ter beschikking stellen in de leefruimte.

Het idee wordt aan elke nieuwe patiënt uitgelegd, wat volgt zien we wel.

En wat we zien is dat het werkt, heel organisch\vanzelf, zonder dat het tijd opslorpt.

Er is iets te doen, er is een gemeenschappelijk doel.

Mensen komen ongedwongen met elkaar in contact.

Het biedt een kans om in de zitzaal te zijn en te observeren zonder dat erg opvallend te doen. 

De hulp aan de puzzel wordt gewaardeerd.

Mensen die in zichzelf gekeerd zijn, gaan toch aan de slag. 

Mensen met autisme vinden daar hun ding.

Het werkt opvallend goed en wonder bij wonder zijn er nooit stukjes kwijt. 

Het is natuurlijk geen totaaloplossing voor de lege dagen. Het helpt. 

Voila, uw coach kan er niets aan toe voegen buiten wat leuke foto 's en een goede passage uit de roman PAAZ.

Hoe je een eenvoudig en schitterend idee kunt vinden in een getuigenis van een ex-patiënt (en niet in een moeilijk boek over therapieën). My mind is blown.

Groeten van coach Clark Kent,

(Passage uit de roman PAAZ)

‘Je mag best een puzzel doen als je daar zin in hebt. We kunnen wel even kijken?’

Onwillig loop ik achter haar aan. Misschien wil ik inderdaad wel puzzelen. Maar ik wil niet dat iemand anders dat weet. Kennis is macht.

‘is dit iets?’ Jacqueline trekt een puzzel van duizend stukjes uit de kast en houdt hem omhoog.

..

‘Nee, dank je,’ mompel ik. ‘Niet echt mijn ding, al dat blauw.’

Er komen nog een raceauto, een molen en een Tiroler boerderij voorbij en voor ik het weet, sta ik zelf ook voor de kast en ga met mijn vinger langs seniele landschapjes en sneue klassieke schilderijen tot ik ineens halverwege de onderste plank blijf steken.

..

‘Is dat hem?’ vraag Jacqueline.

Ik knik.

..

De recreatieruimte is groot en kil. Ik kijk naar mijn stoel in de huiskamer.

‘Mag het daar?’

‘natuurlijk’, antwoordt ze en voor ik het weet zit ik weer op mijn plek, maar nu met een puzzeldoos in mijn handen. De verkreukelde man drentelt achter me langs en gaat dan weer twee stoelen verderop zitten.

‘Nu volgens mij heb je een fan,’ zegt Jacqueline met een knipoog. ‘je zult geen last van hem hebben, hoor. Johan is niet zo spraakzaam, toch Johan?’

Johan grinnikt en kijkt dan betrapt weg.

‘Ik ook niet, ‘ mompel ik en ik roer door de puzzelstukjes.

Dan valt mijn hand op de doos. Ik kan niet meer. Ik ben gesloopt.

‘Zal ik je even op gang helpen?’

En zo gaat mijn eerste middag stukje bij beetje voorbij.

Johan staat elke twee minuten op van tafel en loopt een rondje door de paaz en gaat dan weer naast me zitten. Af en toe helpt iemand van de verpleging randstukjes zoeken.

En ik puzzel.

Televisie snap ik al lang niet meer. Gesprekken met meer dan twee personen kan ik niet langer volgen en het lukt me niet om nog de benodigde concentratie om te lezen op te brengen.

.. Nu heb ik een puzzel en ik klamp me er uit alle macht aan vast.

Pas als de etenskar de recreatieruimte binnen wordt geduwd, kijk ik weer op. Ik rek me voorzichtig uit.

Dagopening op de PAAZ; Fabel - De gans met de gouden eieren

Ik begin de dag op de PAAZ regelmatig met een verhaal, een fabel of een wijsheid. Mensen luisteren na het geluid van de klankschaal met de ogen dicht naar het verhaal, en een korte toelichting waarna hun dag begint. Alles duurt hooguit een kwartiertje. 

De bekende fabel over de gans met de gouden eieren van de Griekse klassieke dichter Aesopos is zo een treffend verhaal om over na te denken. 

Een arme boer ontdekt op een dag een gouden ei in het nest van zijn lievelingsgans. 

Hij denkt dat het een grap is en wil het eerst weggooien, maar bedenkt zich en neemt het mee om het te laten onderzoeken. Het ei is van zuiver goud.

De boer kan het niet geloven. Zijn verbazing wordt nog groter wanneer hij de volgende dag dezelfde ontdekking doet. 

Elke dag weer rent hij, zodra hij wakker wordt, naar het nest en steeds weer vindt hij een gouden ei.

Hij wordt rijker en rijker, en met zijn rijkdom groeit ook zijn hebzucht en ongeduld. Het valt het hem steeds zwaarder om de volgende dag af te wachten.

Hij besluit dan ook de gans te slachten om de eieren er allemaal tegelijk uit te halen. Maar als hij het dier opensnijdt is er geen gouden ei te vinden. 

Hij heeft de gans die hem de gouden eieren leverde vermoord.

Ik ben dit oude verhaal weer tegengekomen in de bestseller van Stephen Covey 'De 7 eigenschappen van effectief leiderschap' of 'De 7 eigenschappen van succes in je leven'. 

De gans en het gouden ei zijn metaforen. Ze staan voor de twee factoren in productie.

De fabel laat zien dat productiviteit, en ook effectiviteit/ succes, afhankelijk zijn van twee factoren:

• P/ het geproduceerde/ Product (de gouden eieren)
• PA/ het productieapparaat, het middel om te produceren (de gans), ook wel PC/ Productiecapaciteit genoemd

Ik leg mensen dit heel simpel uit, maar hier is het idee er achter.

Het gaat vooral om een balans in je leven,
balans tussen P en PC. 
Stel nu eens dat er geen evenwicht is, dat heel de focus ligt op één van de twee factoren wat dan?

Teveel aandacht voor de eieren (P):

Veel mensen denken: “”Hoe meer je produceert, hoe effectiever je bent”  of ”Hoe meer je presteert, hoe beter je bent”. Ze kijken alleen naar de gouden eieren.

Maar wanneer je je alleen richt op de (P) gouden eieren (resultaten, geld, proeven, prijzen, hogere klasse) en de (PA/ PC) gans verwaarloost, zul je binnen afzienbare tijd geen eieren meer hebben.

Om de productie van de (P) eieren veilig te stellen, moeten we goed voor de (PC) gans zorgen!

- Als je je grasmaaier niet onderhoudt, je geniet er alleen maar van hoe snel hij het gras maait, dan gaat hij stuk en maait hij geen gras meer. Hem vervangen kost je meer dan hem te onderhouden. Zo ook met een auto, een wasmachine, computer .. zelfs met je lichaam !

- Als je gehaast, ongevoelig, bot, onbeleefd, fake wordt dan verwaarloos je al de kleine dingen die relaties zo nodig hebben. Het gaat dan in het begin wel lekker snel, je krijgt gedaan wat jij wilt. Je focust op je eigen noden, op je positie, je manipuleert en verliest op den duur mensen. 

- Als je voorganger zijn personeel heeft afgejaagd en veel productie haalde, en jij neemt de uitgebluste mensen over, dan kan het zijn dat men jou slecht vindt omdat het personeel ziek wordt en de productie daalt. In werkelijkheid heeft je voorganger de ganzen geslacht.

Teveel aandacht voor de gans (PC):

Er zijn ook mensen die vinden dat alles gemakkelijk moet gaan en dat drie uren per dag werken beter zou zijn dan acht. Veel dutjes en rondhangen zouden de hemel op aarde kunnen zijn. Maar daar geloof ik ook absoluut niets van.

- Als jij lui je kapitaal opgebruikt, dan verlies je je kapitaalkracht en de fut en de mogelijkheid (scholing) om te werken voor nieuw kapitaal. 

- Als je andermans gouden eieren opgebruikt, je profiteert van je baas of partner, dan kan die ooit leeg geraken of beslissen om niet meer met jou verder te willen.

- Als je kinderen altijd hun zin krijgen,

of jij misschien een eeuwige student bent die nooit aan de slag gaat met zijn diploma 's en kennis, dan groeien zij/jij op zonder verantwoordelijkheid en zonder discipline.

Evenwicht P en PC:

Zo kan je willen dat de kamer van je dochter proper is (het gouden ei), en als je P en PC in evenwicht zijn dan is het resultaat dat ze dit doet zonder gemor. 

Je kan het ook eisen en boos worden, het forceren. Het resultaat zal dan zijn dat jouw dochter er onder lijdt en de relatie met haar ook (de gezondheid van de gans gaat er op achteruit). 
Je kunt haar ook laten rommelen .. oké ondertussen snapt iedereen wel dat het dus gaat om evenwicht.

Naargelang de groep cliënten/ patiënten benadruk ik enkele van deze lessen uit de fabel. Ik ontmoet de mensen altijd waar zij zijn.

Als coach vraag ik hen vrijblijvend te kijken in deze dag of ze één of meer van deze inzichten tegenkomen;

1. Hebzucht leidt niet tot iets waardevols.
2. Wees je ervan bewust dat je een gans hebt. Veel mensen weten niet dat ze een gans hebben.
3. Richt je aandacht op één uitstekende gans. Doordat de boer zijn aandacht richtte op de gans die hem het meeste opleverde, werd hij vele malen rijker dan wanneer hij vele ganzen zou verzorgen.
4. Doe niet zelf alle werk, maar laat de gans voor je werken.
5. Richt je niet alleen op de gouden eieren, maar zorg ook goed voor de gans want anders zul je beide verliezen.
6. Richt je aandacht niet alleen op de gans, maar ook op de gouden eieren, want anders zul je niet in staat zijn jezelf en de gans in leven te houden.
7. Zorg voor een optimale balans tussen aandacht voor de gans en aandacht voor de gouden eieren.
8. Besef dat de grootste bronnen van vreugde (de gouden eieren) liggen in dat wat gewoon en vertrouwd is in je leven, en zoek je goud in eerste plaats bij je gezin, je vrienden, je huis, je werk en je talenten.

Ik vertel graag verhalen met een boodschap, mensen luisteren graag naar verhalen en een goed verhaal smokkelt meteen een boodschap hun (en mijn) leven in.

Coach Clark Kent,

Doe Maar, een lijflied voor een psychiatrische afdeling PAAZ

Elk koppel (" oh, ze spelen ons lied " ), gezin, team, organisatie, volk, etc. zou naast een visie en missie ook een lijflied of een ganse soundtrack mogen hebben volgens deze coach. 

En dat is ook zo, elke set heeft zijn eigen ritme - door de jaren heen. Bij sommigen is het klassiek of pop, bij anderen hardrock en metal. Wat fun en humor mag best in het orkest. 
Alles is goed voor wat binding en samenhang in de groep omdat binding en samenhang belangrijk is voor een groep.

Misschien vinden jullie wel een hele plaat vol songs en teksten die bij jullie passen (identiteit, zelfgewaarwording).
Mogelijk komen sommige lyrics wel kort bij een motto, leuze of levensleuze (of in dit geval het omgekeerde). 

In 1984 ging de legendarische band Doe Maar! uit elkaar, in 2012 kwamen ze nog eens samen onder grote belangstelling (en duidelijk scherp gebleven). In '84 hielden ze het voor gezien omdat het allemaal ' te ' overweldigend was geworden, en dat bleek een gezonde keuze.

Doe Maar - Ok

Ik stopte dus met roken en voelde me verbroken
Dat hield ik 7 weken, toen had ik het bekeken
Ik dacht eentje maar en nam er toen toch twee, hee, hee, hee
Het ging meteen weer better, ik rook weer als een ketter

Ik stopte dus met zuipen en kreeg acuut de stuipen
En zag ik iemand drinken begon de moed te zinken
Ik dacht eentje maar en nam er toen toch twee, hee, hee, hee
Nu zuip ik weer jenever en heb een rotte lever

Ok, geef mij er dan maar twee
Want met die ene kom ik er niet mee
Al doet mijn lever zeer en zijn mijn longen zwart van teer
'tis OK, geef mij er dan maar twee

Ik stopte dus met vreten, nou dat heb ik geweten
Ik snakte naar kroketten en vette koteletten
Ik dacht eentje maar en nam er toen toch twee, hee, hee ,hee
Nou kan ik lekker proppen en moet mijn buik verstoppen

OK...(etc.)

Uw coach Clark Kent verkocht vorig jaar zijn Fender Bass, niet zijn inspiratie.