Presentie - want gewone zorg heeft een leer nodig !

Wat wij zo goed doen, is soms moeilijk uit te leggen.

Wassen, plassen, verzorgen en gesprekken, dat is allemaal aantoonbaar in cijfers, doch hetgeen wij eigenlijk 'doen' en 'betekenen' valt daar niet onder. Waarom wij de job graag doen, valt daar niet onder. Het heeft niets te maken met de boekhoudersmentaliteit.

Het gewone in de zorg heeft dringend een leer nodig, 

want het is niet gewoon, het is buitengewoon 

én zeer professioneel !

Presentie is de leer waarmee we al wat we graag doen in de zorg kunnen verantwoorden naar het beleid toe. Het is ook een opluchting, een frisse wind, die we nodig hadden. Het is iets waarmee we burn-out kunnen voorkomen en fris en sterk in het veld kunnen blijven staan met veel goesting.

Wij werken al met aandachtspersonen en met een gezondheidsbevorderende grondhouding, maar we gaan het nog verder uitbouwen.

Uw coach voorziet alvast een boek in onze bibliotheek

Verpleegkunde en presentie

De verpleegkunde is het spoor bijster. Bedrijfsmatig werken, werken volgens richtlijnen en protocollen, verantwoording…. Op zichzelf wellicht nuttig, maar volledig doorgeslagen. Veelal verergert verpleegkundige interventie de situatie van de zorgontvangers. Verpleegkundigen dreigen te vergeten waar het werkelijk om gaat. Maar het kan veel beter. Dit beweren prof. Andries Baart en prof. Mieke Grypdonck in hun boek Verpleegkunde en Presentie.

Wat gaat er mis in de verpleegkunde? Met alle professionalisering is de hartelijke aandachtigheid uit het werk verdwenen. Verpleegkundigen redeneren teveel vanuit hun eigen kaders en methodieken, en leggen de zorgontvangers hun agenda en ritme op. Verpleegkundigen zijn teveel gericht op de ziekte, in plaats van de zieke. Zij willen vanuit hun eigen kaders oplossingen aanbieden en wenden zich af van het lijden van de zorgontvanger. Zij verschuilen zich achter richtlijnen en protocollen en troosten zichzelf met de illusie dat ze belangrijke doelen behalen, zonder dat ze echt iets wezenlijks betekenen voor de zorgontvangers.

Hoe moet het dan wel? Volgens Baart en Grypdonck dienen verpleegkundigen in hun werk present te zijn. Zij dienen aandachtig aanwezig te zijn bij de zorgontvanger en aan te sluiten bij zijn of haar leefwereld. In het ritme, de taal, en de omgeving van die zorgontvanger. De verpleegkundige moet een verbinding aan gaan met de zorgontvanger en als het ware leren kijken met zijn of haar ogen. Ongehaast. Zodat de zorgontvanger echt gezien wordt. Pas van daaruit kan de verpleegkundige bekijken of en wat er gedaan kan worden. De verpleegkundige dient ook trouw en aandachtig aanwezig te blijven als het lijden van de zorgontvanger onoplosbaar is of lijkt.

Is presentie beoefenen niet gewoon een beetje aandacht schenken? In de praktijk willen veel verpleegkundigen wel op een presentie-achtige manier werken, maar dat is niet eenvoudig. De presentiebenadering vraagt van verpleegkundigen om ongehaast present te zijn, ondanks alle druk. Ook is flexibiliteit vereist, de verpleegkundige moet (bewust) van protocollen en richtlijnen af kunnen wijken als de situatie daarom vraagt. De verpleegkundige moet aan kunnen sluiten bij de leefwereld van de zorgontvanger en aanwezig kunnen blijven bij diens lijden. De verpleegkundige dient zich bewust te zijn van zijn of haar eigen weerstanden en vooroordelen, en moet zijn of haar gevoel soms tussen haakjes kunnen zetten.

Kan dat wel, werken vanuit de presentiebenadering? Het werken volgens de presentiebenadering strookt soms niet met professionele opvattingen (‘professionele distantie’), en met de voorwaarden waaronder het werk gedaan moet worden (het past niet in vormen van verantwoording, er is geen tijd voor, het heeft geen status). Doodzonde, aldus Baart en Grypdonck. Hoewel de presentiebenadering niet in elke setting op dezelfde manier en in dezelfde mate toegepast kan worden, kan de benadering in veel situaties van grote betekenis zijn. Dit wordt vooral duidelijk in de vele aansprekende voorbeelden in “Verpleegkunde en presentie”. De meeste voorbeelden gaan niet direct over de psychiatrie, maar ook deze zijn leerzaam en boeiend voor verpleegkundigen in de psychiatrie.

Boek: Andries Baart en Mieke Grypdonck: Verpleegkunde en presentie, Uitgeverij Lemma, Den Haag 2008.

Meer lezen over de presentiebenadering? zie: www.presentie.nl

Vrijdag hebben we een teamvergadering,

dan breng ik er iets over.

groetjes van uw coach Clark kent

WAAROM AANDACHTSPERSONEN ? - Samenvattend citaat

om op te hangen op de afdeling.
groetjes, coach Clark Kent

Werken met aandachtspersonen - Yes ! Participatie voor allemaal !

Vandaag thuis voor mijn tieners die examen hebben. Al heb ik 2 1/2 dag tegoed toch geen gemakkelijke beslissing voor deze coach want wegens ziekte van een medewerker heb ik een moeder moeten vragen om te werken, zij heeft ook kinderen in examens. 

Natuurlijk heb ik gekeken naar evenwicht, en besliste ze zelf dat het kon.

We beslisten vorige week samen om van het werken met aandachtspersonen het thema van het nieuwe kwartaal te maken. Oriëntatie en Vroegtijdige Zorgplanning (denken rond het levenseinde) zijn ook zulke thema 's.

Werken met aandachtspersonen is een ondersteunende methode voor participatie (het betrekken tot deelname) van bewoners en familie in de ouderenzorg.

Participeren = 1) Aandeel hebben in iets 2) Deelnemen (aan iets) 3) Delen 4) Deelnemen 5) Deelhebben 6) Deelhebben aan 7) Meedoen 

Eerst een vraag :

Hoe betrokken zijn bewoners en familie eigenlijk op dit moment?

Kijk zelf eens naar deze participatieladders en beslis zelf hoe ver het bij jullie gaat. Je kunt in de voorbeelden het woord 'burgers' vervangen door 'bewoners' en 'familieleden'.

Deze coach vindt dat je dezelfde mate van deelname meteen moet doorvoeren voor iedereen;

dus als je bijvoorbeeld inspraak invoert dan is dat direct voor iedereen: medewerkers, bewoners, familieleden, de omgeving.

Stel dat je van respect een punt maakt, dan bekijk je meteen hoe het zit met het respect voor iedere aandeelhouder. Waarom is simpel. 

Stel dat je luisteren naar invoert voor bewoners, maar het personeel voelt zich niet gehoord als ze iets vragen of zeggen, dan gaan ze dit niet fatsoenlijk doen. 

Stel dat je een punt wilt maken van sfeer en gezelligheid, maar je zorgt alleen maar voor plezier onder mekaar en niet naar bewoners toe, dan gaat het niet leuker worden precies door het contrast.

Dus maak je ergens een punt van, dan voer je het door op alle vlakken en voor iedereen (er klaar voor of niet!, dus geen kopgroepen en achterblijvers!). Een coach-idee om je eigen te maken.

Werken met aandachtspersonen is een methode,

en houdt in dat een personeelslid in het bijzonder verantwoordelijk is voor enkele bewoners.

Er blijft uiteraard de verantwoordelijkheid voor alle bewoners van de afdeling, maar het betrokken personeelslid volgt enkele bewoners van dichterbij op.

Dit model beoogt om het systematische (het 'doen') in de zorg om bewoners te koppelen met een grotere betrokkenheid. 

De afdeling voor geestelijke gezondheidsbevordering ouderen is de afdeling bij uitstek om van aandachtspersonen een punt te maken.

En als coach zorg ik er voor dat er niet alleen aandacht is voor bewoners en familie, maar ook voor mijn medewerkers die ik wil steunen, opleiden, bijstaan in hun stappen om goede aandachtspersonen te worden.

Samen gaan we ervoor (meer uitleg volgt)

coach Clark Kent